परिचय
कारखानाको विश्राम कोठा। खाजाको समय।
विदेशी सहकर्मी A: "형, 오늘 점심 같이 먹어요?" Hyeong, oneul jeomsim gachi meogeoyo? ("दाइ, आज खाजा सँगै खाऔँ है?")
कोरियाली ज्येष्ठ B: "...हुन्छ। हुन्छ, खाऔँ।"
मुखले "हुन्छ" भन्नुभयो, तर अनुहार सानो रूपमा कडा भयो। छेउमा भएका कोरियाली सहकर्मी C ले लुकाएर एक नजर दिनुभयो। त्यस साँझदेखि ती ज्येष्ठ कसरी हो, कम बोल्न थाल्नुभयो।
A लाई के भयो थाहै छैन। हिजोसम्म त "हामी सँगै काम गर्ने मान्छे होइनौं र?" भन्दै कुम थप्थपाइदिनुहुन्थ्यो, अहिले के भयो?
समस्या 형 शब्दमै होइन। समस्या यो हो कि "형 भनेर बोलाउन मिल्ने नजिकपन" र "अरूले हेरिरहेको ठाउँमा 형 भनेर बोलाउन मिल्ने नजिकपन" पूर्ण रूपमा फरक कुरा हुन्। एउटा कोरियाली सम्बोधनमा तीन फरक संकेत एउटै शब्दभित्र दबिएर बसेका हुन्छन्।
१. 형 भनेको आत्मीयता होइन — "सम्बन्धको तह" हो
कोरियाली पाठ्यपुस्तकले प्रायः यसरी सिकाउँछ:
형 (hyeong) — पुरुषले आफूभन्दा उमेरमा ठूलो पुरुषलाई बोलाउने शब्द।
व्याख्या गलत होइन। तर कोरियालीले 형 प्रयोग गर्दा, उनको दिमागमा एकैचोटि तीनवटा हिसाब चलिरहेका हुन्छन्:
① उमेरको फरक मिल्दो छ कि? सामान्यतया १–१० वर्ष माथि। त्यसभन्दा बढी भए 형님 (hyeongnim, अझ आदरयुक्त रूप) वा पदले बोलाइन्छ। ② व्यक्तिगत रूपमा नजिक छौँ कि? अर्थात्, सँगै रक्सी–खाजा खाएको, कामको बाहिर पनि बोल्ने सम्बन्ध भएको। ③ अहिलेको परिस्थितिमा त्यो शब्द उपयुक्त छ कि? टोली भोज 회식 (hoesik / "कम्पनी भोज") र सोमबारको बिहान बैठक — यी दुई फरक संसार हुन्।
यी तीनमध्ये कुनै एउटा मात्र मिलेन भने पनि वातावरण असजिलो हुन्छ। ③ नम्बर असली पासो हो। एउटै ज्येष्ठलाई 회식 को अन्त्यतिर "형~" भन्दा ठीक हुन्छ — तर भोलिपल्ट बिहानको हाजिरी समयमा "형, हिजो राम्ररी घर पुग्नुभयो?" भन्नुभयो भने अकस्मात अरू सबैको आँखा तपाईंतर्फ सर्छन्।
किनभने कोरियाली कार्यस्थलमा सम्बोधन भनेको त्यस मान्छेलाई बोलाउने तरिका मात्र होइन — यो कोठामा भएका सबैलाई "म र यो मान्छेबीचको सम्बन्ध कस्तो छ" भन्ने सार्वजनिक घोषणा हो। 회식 मा 형 भनेर बोलाउनु व्यक्तिगत नजिकपनको संकेत हो। तर त्यही मान्छेलाई औपचारिक ठाउँमा 형 भनेर बोलाउँदा यसरी सुनिन्छ: "मसँग यो मान्छेको एउटा निजी सम्बन्ध छ जुन तिमीहरूलाई थाहा छैन।" त्यसैले कोठामा हल्का तनाव सिर्जना हुन्छ।
२. एउटै मान्छे, करिब चारवटा फरक सम्बोधन
एउटै मान्छे — किम चोल्सु, ४५ वर्ष, कारखानाको टोली प्रमुख — लाई कल्पना गर्नुहोस्। कोरियाली सहकर्मीले उहाँलाई हरेक क्षणमा फरक तरिकाले बोलाउँछन्:
| अवस्था | बोलाउने नाम |
|---|---|
| कार्यस्थलमा काम तोकिँदा | 반장님 (banjangnim / "टोली प्रमुख ज्यू") |
| अर्को कर्मचारीलाई उहाँको कुरा गर्दा | 김 반장님 वा 반장님 |
| 회식 मा गिलास ठोक्दा (नजिकको कनिष्ठले) | 형님 (hyeongnim) |
| उमेर मिल्ने साथीले व्यक्तिगत रूपमा बोलाउँदा | 철수야 (Cheol-su-ya) वा 철수 형 |
| बाहिरका पाहुनासँग चिनाउँदा | 저희 반장님이세요 ("उहाँ हाम्रो 반장님 हुनुहुन्छ") |
विदेशी श्रमिकहरू बारम्बार अड्किने ठाउँ यही हो। त्यसो भए मैले के भनेर बोलाउनुपर्ने?
जवाफ, झन्डै सधैं, पद + 님 (nim, आदरसूचक प्रत्यय) हो। 반장님, 과장님 (gwajangnim / "खण्ड प्रमुख"), 부장님 (bujangnim / "विभाग प्रमुख"), 사장님 (sajangnim / "मालिक/प्रबन्ध निर्देशक"), 사모님 (samonim / "मालिकनी"). कोरियाली सहकर्मीले 회식 मा 형님 भनेर बोलाएको देख्नुभयो भनेर तपाईंले पनि त्यसै गर्न मिल्दैन। त्यो 형님 ती दुई जनाबीचको पाँच वर्षको सम्बन्धको परिणाम हो। त्यो पाँच वर्ष फड्किएर त्यही सम्बोधन प्रयोग गर्नुभयो भने, सुन्ने मान्छेले स्वाभाविक रूपमै केही नमिलेको महसुस गर्छ।
सबभन्दा सुरक्षित "पूर्वनिर्धारित" सूची:
- कार्यस्थलमा काम तोक्ने मान्छे → 반장님, 조장님 (jojangnim / "ग्रुप लिडर"), 팀장님 (timjangnim / "टिम म्यानेजर")
- कार्यालय कर्मचारी → 과장님, 부장님 (पद थाहा नभए 선배님 / seonbaenim / "सिनियर ज्यू" पनि ठीक हुन्छ)
- मालिक → 사장님
- मालिकको श्रीमती → 사모님
- उमेर मात्र ठूलो भएको, पद थाहा नभएको सहकर्मी → "○○ 씨" (-ssi, तटस्थ शिष्ट) वा 선배님
३. 사장님 र 사모님 — यी दुई शब्द लगभग जादु हुन्
तपाईं उत्पादन वा कृषि क्षेत्रमा काम गर्नुहुन्छ भने पहिलो हप्तामै 사장님 शब्दको तौल महसुस गर्नुहुन्छ।
विदेशी श्रमिक A: "아저씨 (ajeossi / "अंकल"), यो कहाँ राख्ने?" मालिक: (...)
아저씨 भन्ने शब्द बाटोमा भेटिएको अपरिचित प्रौढ पुरुषलाई बोलाउने शब्द हो। आफूलाई जागिर दिने मान्छेलाई "아저씨" भन्नु कोरियालीको कानमा यसरी सुनिन्छ: "मेरो लागि तपाईं फुटपाथमा भेटिने एक अपरिचित मान्छे जत्तिकै हुनुहुन्छ।" यो अनजान रूपमै अपमान बन्न जान्छ।
बस यसरी फेर्नुहोस्:
"사장님, यो कहाँ राख्ने?"
यो एउटै वाक्य बानी बनाएपछि कोरियाली जीवन धेरै सहज हुन्छ। आफ्नो मालिककी श्रीमतीलाई भेटेर "사모님, 안녕하세요" भनेर अभिवादन गर्नुभयो भने, सम्पूर्ण परिवारले तपाईंलाई फरक नजरले हेर्न थाल्छन्। कोरियाली समाजमा सम्बोधन सबभन्दा सस्तो मूल्यमा सबभन्दा ठूलो सद्भाव किन्ने औजार हो।
उल्टो पनि सत्य हो। नजिक भएको ठानेर अचानक मालिकलाई 형님 भन्न थाल्नुभयो — त्यो पनि अरू कर्मचारीहरूको अगाडि — त्यस दिन कोठाको हावा साँच्चै गह्रौँ हुन सक्छ। कोरियामा 사장 ("मालिक") र 형 ("दाइ") फरक संसारका सम्बोधन हुन्। यी दुई एक–अर्कोको क्षेत्रमा प्रवेश गर्दैनन्।
४. क्षेत्र र उद्योग अनुसार नियम फरक हुन्छन्
यो भाग रोचक छ। कोरिया एकै किसिमको सम्बोधन संस्कृति होइन।
ग्योङ्साङ् प्रान्तका कारखाना क्षेत्र (दक्षिण–पूर्व) अलि सोझो छन्। "야~ ○○아!" (नाम + अनौपचारिक कण) भनेर साथीहरू कारखानाको पल्लो छेउबाटै बोलाउँछन्। त्यो आत्मीयताको संकेत हो, अशिष्टता होइन। त्यहाँ बढी औपचारिक भयो भने उल्टो प्रतिक्रिया आउँछ: "किन यति टाढा बस्ने?"
सेउलको कार्यालय काम ठीक उल्टो छ। पाँच वर्षदेखि छेउमै बस्ने सहकर्मीले पनि "○○ 씨" वा "○○ 대리님" (daerinim / "सहायक प्रबन्धक") भन्छन्। नाम मात्र बोलाउनुभयो भने अलमलिएको हेराइ आउँछ: "ओहो — हामी त्यति नजिक थियौं?"
ग्रामीण कृषि क्षेत्र, खास गरी उमेर ढल्किएका मालिकहरूसँग, अरै नियम छ। मालिकलाई 사장님 भन्नुको सट्टा 어르신 (eoreusin / "बूढाबा/सम्मानित बुजुर्ग") वा 아버님 (abeonim / शाब्दिक "बुबा", उमेर ढल्किएका पुरुषलाई सम्मानजनक रूपमा बोलाउने शब्द) भन्नु बढी स्वाभाविक लाग्न सक्छ। ६० वर्ष उत्तरार्ध वा ७० दशकका मालिकलाई 사장님 भन्दा कामैसँग जोडिएको जस्तो सुनिन्छ — 어르신 ले सम्बन्ध नरम बनाइदिन्छ।
त्यसैले प्रवेश गरेलगत्तै सबभन्दा राम्रो रणनीति हो पहिलो १–२ हप्ता आफूले सम्बोधन कम गर्ने, कोरियाली सहकर्मीले उहाँलाई के भन्छन् भनेर कान थाप्ने। मालिकलाई 사장님 भन्छन् कि, 아버님 भन्छन् कि, वा 회장님 (hoejangnim / "अध्यक्ष") भन्छन् — जे प्रयोग गर्छन्, त्यसले त्यस कार्यस्थलको सांस्कृतिक कोड बताउँछ।
५. त्यसो भए, के गर्ने?
सम्बोधन घोकेर मात्र पुग्दैन। कोरियाली पाठ्यपुस्तकका सम्बोधनका सबै तालिका कण्ठ गर्नुभयो भने पनि कार्यस्थलका सूक्ष्म संकेतहरू छुट्टै सिक्नुपर्छ। त्यसैले तीनवटा ठोस सुझाव:
① पहिलो १–२ हप्ता "पद + 님" लाई पूर्वनिर्धारित बनाउनुहोस्। 반장님, 과장님, 사장님, 사모님। यी पाँच शब्द सही प्रयोग गर्नुभयो भने ९०% अवस्थामा अप्ठ्यारो हुँदैन। नजिक हुने कुरा त्यसपछिको हो।
② कोरियाली सहकर्मी आफैले 형 भन्न आग्रह नगरुन्जेल पर्खनुहोस्। "그냥 형이라고 불러도 돼" ("हुयोङ भनेर पनि भन्न मिल्छ") भन्ने वाक्य कोरियाली ज्येष्ठले आफै नभन्दासम्म पदले बोलाउनुहोस्। यो वाक्य सुनेपछि मात्र 형 सुरक्षित कार्ड बन्छ। त्यो पनि दुई जना मात्र भएको ठाउँबाट सुरु गर्नु राम्रो — सबैको अगाडि होइन।
③ सम्बोधन अल्मलियो भने पहिले अभिवादन गर्नुहोस्। "안녕하세요" (Annyeonghaseyo / "नमस्ते") सम्बोधन बिनै पूर्ण हुने अभिवादन हो। अड्किनुभयो भने पहिले 안녕하세요 भन्नुहोस्, अनि अर्को मान्छेले आफूलाई कसरी चिनाउनुहुन्छ सुन्नुहोस्, अनि त्यही नक्कल गरेर बोलाउनुहोस् — झन्डै नचुक्ने तरिका हो।
कोरियाली भाषामा सम्बोधनमा बारम्बार अल्झिनुहुन्छ र कान बानी पार्न चाहनुहुन्छ भने, सुनाइ अभ्यास (SEDA को सुनाइ सेट यसका लागि उपयोगी छ) ले बारम्बार सुनिने शब्दहरू — 반장님, 사장님, 사모님 — कार्यस्थलमा साँच्चै सुनिँदा छिटो दिमागमा बसाउन सघाउँछ।
अन्त्यमा
साँच्चै भन्ने हो भने? कोरियालीहरू आफैले पनि सम्बोधनमा गल्ती गरिरहन्छन्। पहिलो दिन मालिकलाई 팀장님 भनेर बोलाउने नयाँ कार्यालय कर्मचारीहरू पनि छन्। यो विदेशीहरूको मात्र समस्या होइन।
मनमा राख्न लायक कुरा यति मात्रै हो: कोरियामा सम्बोधन भनेको "त्यस मान्छेलाई बोलाउने शब्द" मात्र होइन। यो तपाईं र त्यस मान्छेको सम्बन्ध, र त्यस कोठामा भएका अरू सबैसँगको सम्बन्ध — एकैचोटि परिभाषित गर्ने संकेत हो। सुरुमा अप्ठ्यारो र झन्झटिलो लाग्छ — तर दुई–तीन महिना दिनुभयो भने स्वाभाविक रूपमै कोरियाली कसले कसलाई के भन्छन् सुनिन थाल्छ। त्यो सुन्न थालेको क्षण, तपाईंले कोरियाली जीवनको करिब ७०% सिकिसक्नुभएको हुन्छ।
कोरियामा भर्खर जीवन सुरु गरेको कोही चिनेको मान्छे छ भने, यो लेख उसलाई पठाइदिनुहोस् है।
